50 năm ASEAN: Vấn đề Biển Đông vẫn là yếu tố khó lường trong quan hệ giữa Trung Quốc và ASEAN (phần 2)

Cách biểu đạt “lên tiếng quan ngại” trong tuyên bố chung năm 2017 được coi là mềm mỏng hơn so với cách biểu đạt trong các tuyên bố chung của những năm trước. Năm 2011, nội dung tuyên bố chung là “thể hiện sự quan ngại sâu sắc đối với tình hình thời gian gần đây”; tuyên bố chung năm 2014 nêu rõ “tiếp tục thể hiện sự quan ngại sâu sắc đối với tình hình thời gian gần đây”; tuyên bố chung của các năm 2015 và 2016 đều có nội dung chung là “tiếp tục giữ thái độ quan ngại sâu sắc đối với diễn biến tình hình thời gian gần đây và hiện nay”. Rõ ràng, “quan ngại sâu sắc” thể hiện lời lẽ cứng rắn hơn nhiều so với cách biểu đạt “thể hiện sự quan ngại”. Và việc thêm cụm từ ““sau các cuộc thảo luận sâu rộng” cũng không thể gia tăng thêm tính chất cứng rắn trong những lời lẽ của tuyên bố chung năm 2017 về vấn đề ASEAN. Nhân tiện cũng cần nói thêm rằng, cụm từ “sau các cuộc thảo luận sâu rộng” cũng đã từng xuất hiện trong các tuyên bố chung của ASEAN năm 2011 và 2015. Năm 2013, tuyên bố chung của ASEAN cũng đã từng xuất hiện nội dung này nhưng với cách thể hiện mềm mỏng hơn nhiều là “tiến hành thảo luận về tình hình”.