Thứ Năm, 12 tháng 12, 2019

Ý đồ của Trung Quốc khi xây dựng căn cứ quân sự ở Campuchia (phần 1)

Đúng một năm trước, tức là vào tháng 11/2018, đã xuất hiện những đồn đoán về việc Trung Quốc có kế hoạch “quân sự hóa” một số dự án cảng, sân bay do TQ tài trợ ở Campuchia. Ngay sau đó, Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence đã gửi thư cho Thủ tướng Campuchia Hun Xen, yêu cầu giải thích về ý định của Trung Quốc đối với căn cứ hải quân Ream, nơi Mỹ đã hoàn tất tài trợ xây dựng một số cơ sở hạ tầng. Đến tháng 6/2019, có thông tin cho rằng, Phnom Penh đã rút lại sự chấp thuận đối với đề nghị của Mỹ về việc sửa sang các tòa nhà tại căn cứ này. Và đến ngày 22/07/2019, tờ Wall Street Journal (Mỹ) và Financial Times (Anh) đã “đổ thêm dầu vào lửa” khi đăng tải các bài viết có trích dẫn nguồn tin ẩn danh ở Mỹ hoặc có liên quan đến Mỹ, nói rằng Trung Quốc và Campuchia đã ký kết một thỏa thuận bí mật cho phép tàu chiến Trung Quốc được độc quyền ra vào căn cứ nằm cạnh cảng Sihanoukville do Trung Quốc điều hành. Cạnh đó, đất đai và rừng cũng đang được bạt phá đi để dành mặt bằng cho xây dựng một cảng nước sâu và một sân bay do Trung Quốc tài trợ, nhưng bên ngoài lại được quảng bá là để phục vụ cho một khu đầu tư và nghỉ dưỡng bờ biển bỏ không do Trung Quốc xây dựng. Điều kỳ lạ là sân bay này có đường băng dài tới 3.600m, dài hơn rất nhiều so với nhu cầu cất, hạ cánh của máy bay thương mại.

Ngay lập tức, cả Trung Quốc và Campuchia đã đồng thanh lên tiếng phủ nhận thỏa thuận bí mật trên. Nhưng bất luận đúng, sai ra sao, giới quan sát có lý do hợp lý để khẳng định Trung Quốc muốn có những cơ sở này, biến chúng thành những căn cứ quân sự đầu tiên của họ ở khu vực Đông Nam Á. Bởi thực tế trong nhiều năm qua cho thấy, TQ đã tìm cách lôi kéo Campuchia tiến sâu hơn vào quỹ đạo chiến lược của họ và thành công của Trung Quốc đối với Campuchia cho phép nước này có thể “khuyếch trương” cách tiếp cận của mình để tiếp tục thu hút bạn bè và đồng minh ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, phục vụ cho chiến lược lớn “phục hưng vĩ đại dân tộc Trung Hoa”. Nhưng nó cũng cho thấy thế “tiến thoái lưỡng nan” của Trung Quốc trong việc mở rộng sự hiện diện quân sự ở nước ngoài.

Có hai câu hỏi mà giới quan sát quan tâm đặt ra là: (1) Tại sao Trung Quốc lại “thèm muốn” Campuchia? (2) Campuchia sẽ nhận được lợi ích gì khi cho phép Trung Quốc xây dựng căn cứ trên? Để làm rõ hai câu hỏi này, trước hết cần điểm qua một số bước đi “khéo léo” mà Trung Quốc đã làm để theo đuổi mục tiêu xây dựng các căn cứ ở nước ngoài.

Theo tính toán của Trung Quốc, để bảo đảm các tuyến đường biển huyết mạch phục vụ cho sự “trỗi dậy” của mình và thiết lập trật tự lấy Trung Quốc làm trung tâm ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, TQ cần phải kiểm soát được các nút thắt dọc theo chuỗi đảo thứ nhất ở Tây Thái Bình Dương, Đông Ấn Độ Dương và sẵn sàng đối phó với các mối đe dọa ở lưu vực Ấn Độ Dương và Tây Thái Bình Dương. Để làm được điều đó, Trung Quốc cần có lực lượng hải quân và không quân hoạt động tầm xa, cùng với các khả năng triển khai sức mạnh tên lửa. Cùng với đó, Trung Quốc buộc phải có một mạng lưới các căn cứ để phục vụ tàu chiến, triển khai máy bay chiến đấu và tên lửa, dự trữ quân nhu và vũ khí đạn dược… Bởi dẫu cho có lớn mạnh và thiện nghệ đến đâu, Quân đội Trung Quốc cũng chỉ có thể phòng vệ bờ biển, không thể vươn xa hơn nữa ra bên ngoài lãnh thổ nếu thiếu một mạng lưới các căn cứ như vậy.

Nhiều năm nay, Trung Quốc đã phải “vật lộn” để xây dựng các căn cứ theo cách thức đã lỗi thời mà mãi không thành, tức là tìm cách thuyết phục những nước đồng minh chiến lược có lợi ích khi trao cho Trung Quốc chìa khóa để đạt được mục đích. Nhưng phải thấy rằng, mạng lưới các căn cứ quân sự rộng lớn của Mỹ ở nước ngoài sẵn sàng tạo điều kiện cho các hoạt động triển khai quân sự của Mỹ, cũng như các cơ sở hỗ trợ hậu cần khác đều chỉ được hình thành khi Mỹ đã trở thành siêu cường và với nhiều nước, đó là chỗ dựa lớn nhất của họ để tránh xa các mối đe dọa từ bên ngoài, chẳng hạn như chủ nghĩa khủng bố. Thực tế, các căn cứ quan trọng nhất của Mỹ đều được thiết lập tại những nước mà Mỹ đã chinh phục. Còn Trung Quốc chưa phải là cường quốc bá chủ khu vực, chưa khuất phục được ai và gần như không có nước nào ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương xem Mỹ và các đồng minh là mối đe dọa lớn đến mức buộc họ phải “bán mình” cho Trung Quốc. TQ vì thế đã phải tìm cách tận dụng lợi thế “lắm tiền, nhiều của” để “móc túi” tung ra các khoản viện trợ và đầu tư hào phóng vào những nước có tầm quan trọng chiến lược nhằm tạo ra sự lệ thuộc về kinh tế và chính trị, tài trợ cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng lưỡng dụng và sau đó thúc ép chính quyền sở tại phải làm theo các yêu cầu chiến lược của TQ. Đây là một trong nhiều động cơ ẩn sau một số dự án trong khuôn khổ sáng kiến “Vành đai và con đường” (BRI). Tuy nhiên cho đến nay, thành công họ “gặt hái” được chỉ như “đếm trên đầu ngón tay”. Nhiều nước trong khu vực có vẻ hào hứng nhận tiền từ Trung Quốc nếu như chúng được bày sẵn. Số này thậm chí còn không lên tiếng chỉ trích Trung Quốc và hoặc là tảng lờ, hoặc là giảm nhẹ các tranh chấp song phương trên biển để bảo đảm rằng “hầu bao” của TQ vẫn mở. Nhưng những nước trên cũng không thể “nhắm mắt làm ngơ” trước các nguy cơ tiềm ẩn về chính trị, ngoại giao và chiến lược từ việc hoan nghênh sự có mặt của Quân đội Trung Quốc trên đất nước mình. Do đó, ưu thế mà Trung Quốc có được từ chính sách “ngoại giao nhân dân tệ” vẫn không đủ độ giúp họ vượt qua những e ngại này.

Phương án tốt nhất đối với Trung Quốc chính là các nước có “lợi ích cốt lõi” tìm đến Trung Quốc trong việc lợi dụng họ để đối trọng với một thế lực đối địch mạnh hơn ở bên ngoài, hoặc những nền kinh tế có nhu cầu khẩn thiết về đầu tư cơ sở hạ tầng và có rất ít lựa chọn để đạt được mục tiêu này; hoặc một cấu trúc quyền lực được xây dựng xoay quanh các mạng lưới bảo trợ ngầm. Dường như Pakistan và Triều Tiên là hai đồng minh thân thiết nhất của Trung Quốc, rất phù hợp với điều kiện thứ nhất, còn Campuchia lại phù hợp với điều kiện thứ hai.

Tags: thoisu

Tìm kiếm ( 搜索 )

Ngôn ngữ ( 语言 )

Bài đăng phổ biến ( 更多帖子 )

Ca khúc Việt ( 越南歌曲 )

Lưu trữ Blog ( 博客归档 )

Nhãn ( 标签 )

Tổng số lượt xem ( 点击总数 )

Ý đồ của Trung Quốc khi xây dựng căn cứ quân sự ở Campuchia (phần 1)

Comments[ 0 ]

Đăng nhận xét

Hot （焦点）