Thứ Ba, 28 tháng 1, 2020
Phong tục đón Tết của các dân tộc Việt Nam
(VOV5) - Việt Nam là một cộng đồng các
dân tộc anh em. Khi dịp Tết đến xuân về, mỗi đồng bào các dân tộc Việt Nam lại
có những phong tục rất độc đáo để đón Tết cổ truyền, mừng năm mới. Chính những
nét riêng độc đáo đó đã tạo nên những bản sắc văn hóa vô cùng đa dạng, phong
phú trong bức tranh toàn cảnh trong dịp Tết của Việt Nam.
Với cộng đồng người Mường sống tại chân
núi Tản Viên Sơn, Ba Vì, Hà Nội, khi tiếng cồng chiêng ngân lên vang vọng giữa
ngày xuân, cũng là lời gửi gắm ước vọng bình yên và no ấm của người Mường nơi
đây. Theo truyền thống, lễ hội đón Xuân nào của bà con phải có một màn hát múa
ca ngợi về cây đa cổ nghìn tuổi trong làng. Tiếp đó, người dân sẽ xuống giếng cổ
lấy nước về thắp hương trước khi đổ vào vại tích nước ăn. Người Mường tin rằng
thứ nước thiêng nơi giếng cổ sẽ đem lại may mắm, gia đình làm ăn tấn tới quanh
năm. Theo quan niệm truyền thống của xứ Mường, Tết thực sự bắt đầu từ 27 tháng
Chạp. Những ngày này nhà nào trong làng dường như cũng bận rộn gấp gáp hơn so với
ngày thường. Trong đó có việc phải làm một cái bếp mới nhằm thay áo mới cho nhà
sàn.
Ngoài ra, trong đêm 27 Tết có một công
việc đòi hỏi sự nghiêm trang kính cẩn. Đó là chuẩn bị bày biện bàn thờ gia
tiên. Việc này phải đích thân ông chủ nhà làm mới được. Bát hương bài vị, long
ngai mâm bồng, đài hoa câu nêu được bầy trên ban thờ dựng bằng cột phên cúng tổ
tiên. Ông Đinh văn Luân cho biết:Bàn thờ này cũng phải trang trí, nhưng đặc
trưng là phải có hoa đào, 2 cây mía. Mía là mía cổ của người Mường. Có bộ ngũ
quả chuối bưởi rồi bánh mứt kẹo. Có tâm linh rằng có thần linh, có trời đất phù
hộ cho người trần. Vậy con cháu cũng chấp hành nghi lễ này mà từ xưa các cụ ông
cụ bà truyền lại cho chúng tôi.
Đối với mỗi người dân đất Việt, Tết cổ
truyền bao giờ cũng thiêng liêng. Với dân tộc Sán Dìu, thuộc xã Đông Hưng, huyện
Lục Nam, tỉnh Bắc Giang, phong tục đón Tết truyền thống mang nhiều đặc trưng,
giầu bản sắc dân tộc. Những ngày Tết đến xuân về, phần lớn các gia đình tự
chưng cất rượu để uống và mời khách trong những ngày Xuân. Trước Tết từ 1 đến 2
ngày gia đình tổ chức gói bánh chưng bằng những nguyên liệu có sẵn của gia đình.
Trong phong tục đón Tết của người Sán Dìu có một điều rất thú vị là sáng sớm
con cháu đi lấy nước ở các con suối về để đun nước và nấu cháo chè cúng tổ
tiên. Sáng mùng 1 Tết người Sán Dìu không ăn mặn mà ăn cháo chay. Đây là một tập
quán khá đặc biệt. Cháo được nấu bằng gạo nếp, đỗ xanh và đường. Trên mâm cũng
bao giờ cũng có 5 bát cháo, trong lễ chay thày cúng và chủ nhà gõ chùm chòe,
thanh lao và thổi tù, mời quân nam binh về ăn Tết và phù hộ độ trì cho gia chủ
và bản làng. Sau tục cũng chay kết thúc, mọi người quây quần thưởng thức món
chay.
Sống ở vùng núi cao gần thiên nhiên, khi
nhành hoa mận bắt đầu chớm nở cũng là lúc báo hiệu mùa xuân mới đang về. Người
Mông ở 3 xã Cán Chu Phìn, Lũng Cù và Khâu Vai, huyện mèo Vạc, tỉnh Hà Giang vẫn
giữ lại phong tục ăn Tết vào tháng Chạp âm lịch hàng năm. Đây là thời điểm gia
đình sum họp sau những tháng bươn chải lao động vất vả trên vùng Cao nguyên Đá.
Dịp Tết là thời gian nghỉ ngơi dọn dẹp nhà cửa, bàn thờ tổ tiên. Dịp này còn là
dịp để lớp trẻ có cơ hội giao lưu trổ tài múa khèn, hát giao duyên, tìm hiểu
nhau để nên duyên vợ chồng.
Trong ngày 30 tết, người Mông có tục dán
giấy bạc đã chạm trổ đục thành hình tiền và dán vào tường và dán giấy vào các
công cụ sản xuất như sự biết ơn các công cụ đã giúp con người làm lên hạt lúa,
ngô, khoai trong năm qua và hy vọng năm mới mùa màng sẽ bội thu. Trưa ngày 30 Tết
họ mang cuốc, xẻng và các dụng cụ sản xuất vào nhà đặt dưới bàn thờ với ý nghĩa
mọi đồ vật cũng được ăn Tết như con người. Họ đặt chiếc ghế chính dọc cửa chính
trên để 1 rổ bột ngô trong đó có những quả trứng thành phần trong gia đình có
bao nhiêu người sẽ tương ứng với bấy nhiêu quả trứng. Có 2 đứa trẻ đứng 2 bên,
tay cầm con gà trống. Sau khi cúng xong thì cắt tiết gà. Lông của con gà này sẽ
được gắn lên bàn thờ thay cho những chiếc lông gà của năm cũ, với ý nghĩa báo
cáo với tổ tiên năm mới đã đến, mời tổ tiên về ăn Tết. Đêm 30 tết cả nhà không
ai ngủ, người già kể những câu chuyện liên quan đến cuộc sống như chuyện cổ
tích, chuyện gia đình như 1 cách giáo dục con cháu.
Xuân đang hiện hữu trên từng cành cây,
ngọn cỏ trên những ngôi nhà đồng bào dân tộc cả nước. Mùi thơm nồng của rượu
men lá vị ngọt mát của bát cháo chè và những câu hát Soong cô mượt mà đang đan
xen, hòa quyện, tất cả tạo nên 1 bàn hòa tầu đẹp đẽ, góp phần làm phong phú
thêm kho tàng văn hóa độc đáo của dân tộc Việt Nam.
Comments[ 0 ]
Đăng nhận xét