Tại sao Trung Quốc yêu cầu các cuộc tập trận chung ở Biển Đông cần phải "có sự đồng ý trước" (phần 3)

Thứ ba, đến nay Trung Quốc vẫn không từ bỏ yêu sách chủ quyền "đường lưỡi bò" chiếm 80% diện tích Biển Đông, biến Biển Đông thành "ao nhà" của Trung Quốc, bất chấp các quy định của UNCLOS-1982, COC, các thỏa thuận đã ký kết giữa Trung Quốc với ASEAN cũng như phán quyết của Tòa trọng tài thường trực. Để hiện thực hóa yêu sách phi lý trên, Trung Quốc rất chú trọng các thủ đoạn pháp lý. Việc Trung Quốc yêu cầu các cuộc tập trận chung giữa các nước ven Biển Đông với các nước ngoài khu vực phải được sự đồng ý của Trung Quốc cũng nằm trong tổng thể mưu đồ thâm sâu của Trung Quốc. Nếu các nước chấp nhận điều kiện trên của Trung Quốc, họ đã vô tình công nhận Biển Đông là của Trung Quốc. Nói cách khác, Biển Đông là của Trung Quốc; các nước muốn hoạt động trong vùng biển này thì phải "xin phép" và chỉ được tiến hành sau khi có sự cho phép của Trung Quốc. Đây là một "cái bẫy pháp lý" mà Trung Quốc đã bày ra cho các nước đang tham gia đàm phán COC, từ đó khiến họ gián tiếp thừa nhận yêu sách "đường lưỡi bò" của Trung Quốc.

 Thứ tư, Mỹ và nhiều nước ngoài khu vực khác đã tăng cường sự hiện diện quân sự ở Biển Đông. Kể từ khi nhậm chức vào năm 2017, Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã liên tục điều động tàu chiến, tàu sân bay và máy bay chiến đấu để tuần tra Biển Đông; tiến hành 13 hoạt động "tự do hàng hải" ở Biển Đông (so với 5 hoạt động dưới thời Tổng thống Obama); đồng thời có khả năng xây dựng các căn cứ quân sự mới ở quanh Biển Đông. Ngoài ra, Mỹ cũng lôi kéo các nước đồng minh tăng cường hiện diện quân sự và cùng tham gia tập trận chung ở Biển Đông và châu Á - Thái Bình Dương. Gần đây, Mỹ và mười nước ASEAN đã tổ chức cuộc tập trận quân sự chung trên biển lần đầu tiên từ ngày 2 - 6/9/2019. Khu vực tập trận nằm ngoài phạm vi "đường chín đoạn" nhằm tránh gây căng thẳng với Trung Quốc. Dư luận cho rằng mặc dù mục tiêu giả tưởng của cuộc tập trận chung này không phải là Trung Quốc song thực chất cuộc tập trận này nhằm đối phó với các hành động của Trung Quốc ở Biển Đông. Eric Sayers, cựu cố vấn của Bộ Tư lệnh Ấn Độ - Thái Bình Dương của Mỹ tin rằng Lầu Năm Góc hy vọng rằng cuộc tập trận quân sự Mỹ-ASEAN sẽ giúp hình thành một "căn cứ quân sự tạm thời" để ngăn chặn Trung Quốc tấn công Mỹ. Cựu Phó Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Elbridge Colby cho rằng những hành động gần đây của Trung Quốc ở Biển Đông đã làm suy giảm hình ảnh và uy tín của nước này trong mắt các nước Đông Nam Á. Đã đến lúc Mỹ tăng cường sự hiện diện quân sự trong khu vực, bao gồm công nhận chủ quyền lãnh thổ của các nước có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc ở Biển Đông, chia sẻ thông tin tình báo, hỗ trợ đào tạo nhân lực và cải thiện năng lực hàng hải cho các nước trên. Các chuyên gia khu vực tin rằng cuộc tập trận quân sự do Mỹ lãnh đạo này đã duy trì mối quan hệ giữa quân đội Mỹ và quân đội các nước ASEAN, chống lại các thách thức của Trung Quốc đối với hoạt động hàng hải khu vực và thiết lập quan hệ đối tác hàng hải an toàn và ổn định ở Đông Nam Á.

 Có thể nói rằng các hoạt động phi pháp của Trung Quốc đã thu hút các nước ngoài khu vực can dự mạnh mẽ hơn vào các vấn đề của khu vực. Sự can dự của các nước ngoài khu vực không chỉ nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hàng hải của các nước này theo luật pháp quốc tế, mà còn khiến Trung Quốc nhận ra rằng họ đang ở vào thế bị cô lập và việc tiếp diễn các hành động phi pháp chỉ khiến nước này "tự châm lửa đốt mình". Các hoạt động quân sự của các nước ngoài khu vực ở Biển Đông đã khiến Trung Quốc cảm thấy bất an. Do đó, để đề phòng các tình huống bất ngờ, trong quá trình đàm phán COC với các nước ASEAN, Trung Quốc đã đưa ra yêu cầu các cuộc tập trận giữa các nước trong khu vực và ngoài khu vực cần phải được sự đồng ý trước.

Nói tóm lại, Trung Quốc yêu cầu các cuộc tập trận chung giữa các nước trong và ngoài khu vực cần phải được sự "đồng ý" trước chẳng qua là để tạo điều kiện thực hiện tham vọng "đường lưỡi bò" phi lý và phi pháp ở Biển Đông. Khi Trung Quốc còn duy trì tham vọng trên, nước này sẽ tiếp tục tìm mọi cách đặt ra các vật cản nhằm gây khó khăn cho quá trình đàm phán COC. Do đó, các nước ASEAN, đặc biệt là các nước có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc ở Biển Đông, phải kiên trì đấu tranh, cảnh giác và khôn khéo hơn trong quá trình đàm phán nhằm đạt được COC mang tính thực chất.