Cộng đồng quốc tế chỉ trích ADIZ của Trung Quốc ở Biển Hoa Đông

Sau những động thái nhằm thực hiện ý đồ độc chiếm Biến Đông khiến cộng đồng quốc tế chỉ trích mạnh mẽ, Trung Quốc một lần nữa khiến dư luận quốc tế quan ngại khi đơn phương tuyên bố thiết lập “Vùng nhận dạng phòng không” (ADIZ) ở Biển Hoa Đông, trong đó bao trùm không phận của quần đảo Senkaku/Điếu Ngư hiện do Nhật Bản kiểm soát. Quyết định này của Trung Quốc đã gặp phải sự phản đối từ nhiều nước và vùng lãnh thổ như Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc, Đài Loan, Australia, Ấn Độ…

Nước đầu tiên phản đối quyết liệt đương nhiên là Nhật Bản. Nhật Bản tuyên bố Tokyo không công nhận Khu vực ADIZ của Trung Quốc ở Biển Hoa Đông, cho rằng Trung Quốc đang đơn phương nhằm thay đổi hiện trạng ở Biển Hoa Đông, khẳng định hành động này của Bắc Kinh có thể làm gia tăng căng thẳng về vấn đề tranh chấp biển đảo giữa hai nước, Tokyo sẽ hành động chống lại bất kỳ nước nào vi phạm không phận Nhật Bản. Đồng thời Nhật Bản đã triển khai máy bay quân sự bay vào vùng ADIZ nói trên mà không thông báo với phía Trung Quốc; chỉ đạo các hãng hàng không Nhật Bản không tuân thủ các yêu cầu do Trung Quốc đưa ra khi đi qua khu vực này; chính thức thành lập Hội đồng an ninh quốc gia (NSC); Hạ viện Nhật Bản thông qua nghị quyết yêu cầu Bắc Kinh hủy bỏ ADIZ trên Biển Hoa Đông… Nhật Bản cho biết nước này sẽ hợp tác với Mỹ để đối phó với việc Trung Quốc đơn phương thiết lập ADIZ.

Chính giới Mỹ bày tỏ quan ngại quyết định của Trung Quốc sẽ làm gia tăng căng thẳng trong khu vực, gây ảnh hưởng tới các quyền lợi của Mỹ và các đồng minh. Mỹ đã điều 2 máy bay B52 bay qua khu vực ADIZ nói trên mà không thông báo với TQ đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục thực hiện quyền bay qua khu vực “không phận quốc tế”. Trong chuyến thăm NB ngày 3/12, Phó Tổng thống Mỹ Biden tuyên bố về việc Mỹ sẽ thực hiện đúng các quy định của Hiệp ước an ninh đã ký với NB, trong đó nêu rõ Mỹ sẽ bảo vệ những quần đảo mà NB đang nắm quyền kiểm soát. Để đối phó với Trung Quốc, Liên minh Mỹ - Nhật dự kiến sẽ tổ chức cuộc tập trận chung Hải quân - Không quân ở các tỉnh Niigata và Gunma vào tháng 3/2014.

Hàn Quốc cũng có phản ứng mạnh mẽ đối với ADIZ của Trung Quốc trên Biển Hoa Đông vì ADIZ bao gồm cả không phận trên bãi đá ngầm Ieodo/Tô Nham Tiêu đang tranh chấp giữa hai bên và chồng lấn với ADIZ của Hàn Quốc; cho rằng, quyết định này của TQ có thể làm tình hình tại khu vực Đông Bắc Á ngày càng xấu đi và khó giải quyết hơn. Bộ Quốc phòng HQ đã triệu tập tùy viên quân sự Trung Quốc tại Seoul để bày tỏ quan ngại về hành động của Trung Quốc. Đáng chú ý, để đáp trả, Hàn Quốc đã điều máy bay quân sự bay vào khu vực ADIZ nói trên mà không thông báo cho phía Trung Quốc, đồng thời chính thức công bố kế hoạch mở rộng “Khu vực nhận dạng phòng không Hàn Quốc” (KADIZ).

Lo ngại hành động của Trung Quốc đe dọa an ninh, hòa bình, ổn định ở khu vực, Bộ Ngoại giao Australia đã triệu tập Đại sứ TQ để bày tỏ quan ngại và chất vấn về mục đích TQ thiết lập ADIZ. Australia phản đối mọi hành động đơn phương gây bất ổn và khẳng định việc TQ thiết lập ADIZ sẽ không giúp đảm bảo ổn định an ninh khu vực.

Do ADIZ của Trung Quốc ở Biển Hoa Đông chồng lấn với ADIZ của Đài Loan, Ủy ban An ninh Đài Loan đã triệu tập phiên họp khẩn cấp bàn cách đối phó với tuyên bố thành lập ADIZ của TQ, đồng thời nước này đã điều máy bay quân sự tiến hành khoảng 30 chuyến bay vào vùng chồng lấn không phận với TQ mà không gặp trở ngại nào.

Ngoài ra,  Ấn Độ tuyên bố việc TQ thiết lập ADIZ trên Biển Hoa Đông sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến các chuyến bay của Hãng hàng không quốc gia Ấn Độ (Air India) tới Nhật Bản.

Có lẽ trước khi công bố việc thiết lập ADIZ ở Biển Hoa Đông, Trung Quốc không nghĩ sẽ gặp phải phản ứng quyết liệt như vậy từ các nước. Liệu Trung Quốc có lặp lại hành động tương tự ở những vùng biển khác hay không?