美国政府在沉默数月之后开始挑战中国在南中国海主权争端上的立场。一些分析人士认为，此举的目的是主要是安抚不安的东南亚国家，而不是对华立场的重大转向。

美国总统唐纳德·川普在他就任后的近半年时间里，大多数时候都搁置了南中国海问题，以便试图与北京发展良好关系，尤其是寻求让中国帮助遏制朝鲜的导弹和核武器项目。

但是在5月24日，美国海军的一艘驱逐舰航行到了有争议的斯普拉特利群岛（中国称南沙群岛）一座中国控制人造岛礁附近。星期六，美国国防部长马蒂斯在年度亚洲安全峰会香格里拉对话上说，中国建设人造岛礁上并在上面部署军事设施损害地区稳定。

美国智库战略与国际研究中心亚洲海洋透明倡议负责人格雷戈里·普林说：“美国的伙伴国家几个月来一直期待香格里拉论坛，希望马蒂斯会借此机会向大家保证，美国的亚洲政策，包括南中国海政策，不是像看起来的那样模糊不定。”

他说：“现在最乐观的解读是，那个演讲和像驱逐舰游弋南中国海这些事显示，马蒂斯和五角大楼‘明白了’，因此从安全层面上来看，美国参与亚洲、南中国海事务相对来说是稳定不变的。”

中国过去十年在350万平方公里的南中国海上进行围海造岛和军事化行动，以宣示其对这片有争议海域95%的水域拥有主权。中国的声索与文莱、马来西亚、台湾、越南和菲律宾的声索重叠，这些声索方的军事能力远不及中国。

在前总统奥巴马执政时期，虽然北京表示不满，但是美国军方多次派遣军舰航行于南中国海，次数要比现在多得多。奥巴马还帮助越南和菲律宾加强军事能力。

华盛顿不是南中国海的声索方，但是希望确保这片渔业和油气资源丰富海域的航行自由。

新加坡南洋大学国际关系讲师胡逸山(Oh Ei Sun)说，东南亚声索国想知道川普是否会冒着中国不再帮助解决朝核问题的风险来挑战中国的海洋扩张。他说，川普政府在南中国海问题上的策略到目前来看都是“视情况而定”和“即兴发挥”。

他说：“这个地区的很多国家都盼望美国宣布更加明确的政策，但是到目前为止，我认为，我们还没有看到。我觉得，现在在南中国海进行的航行自由的频率和程度可能都不及奥巴马政府时期。”

分析人士说，如果美国没有展示力量来制衡世界第三大军事大国中国，那么东南亚国家预计将会在外交政策上偏向北京而不是华盛顿。中国希望通过对话和援助来平息对中国海上军事扩张的不满和抗议。

中国去年向菲律宾提供了240亿美元的援助和投资。中国也鼓励中国人前往越南旅游促进越南经济，并与河内磋商海上合作问题。

美国国务卿蒂勒森向中国施加的另一个举动是他上个月对东盟国家的部长们说，在解决主权争端的过程中，必须停止在南中国海进行军事化和造岛活动。

澳大利亚新南威尔士大学政治学荣休教授、东南亚问题专家卡尔·塞耶说，美国政府仍然必须要“两手抓”，以便保持与北京在朝鲜问题上的合作。

他说：“在今年的某个时候，国家安全战略有望浮出水面，到时还会基于此形成一个包含细节的海上国家安全战略。马蒂斯和蒂勒森的这些言论可能是显示，国家安全战略会包含哪类元素。”

他还说：“需要判断的是，中国将会如何强烈反应。”

朝鲜主要的盟友中国在党媒上表示将加大对朝制裁，减少对朝出口石油。朝鲜大约90%的石油进口依赖中国。北京还表示会限制进口朝鲜煤炭。

中国抗议美国驱逐舰在斯普拉特利群岛附近航行，称这是“侵犯”中国水域。分析人士说，北京对川普政府南中国海问题立场的总体反应要比奥巴马时期温和。

台湾国立政治大学外交学副教授黃圭博(Huang Kwei-bo)说，川普清楚他在必要时可以加大对中国施压以取得更多让步。

他说：“东海一定是川普的bargaining chip(谈判筹码)之一，与中美经贸问题会绑在一起。”

Đọc thêm...

Chính phủ Hoa Kỳ đang thách thức vị trí thống lĩnh của Trung Quốc trong cuộc tranh chấp chủ quyền lãnh hải ở châu Á, tuy nhiên những động thái của Mỹ, sau nhiều tháng giữ im lặng, được xem là nhằm trấn an các nước Đông Nam Á đang lo âu, hơn là một sự xoay trục, quay lưng lại với Bắc Kinh.

Trong hầu hết thời gian gần nửa năm trong nhiệm kỳ của ông, Tổng thống Donald Trump đã gác sang một bên vấn đề biển Đông giữa lúc ông tìm cách xây dựng mối quan hệ thân thiện với Bắc Kinh, và đặc biệt là vận động Trung Quốc kiềm chế chương trình phát triển vũ khí hạt nhân và tên lửa của Bắc Triều Tiên.

Nhưng hôm 24 tháng 5, một tàu khu trục của Hải quân Hoa Kỳ đi ngang qua vùng biển gần một đảo nhân tạo do Trung Quốc kiểm soát tại quần đảo Trường Sa. Phát biểu tại cuộc đối thoại Shangri-la, cuộc đối thoại thường niên về an ninh Châu Á hôm thứ bảy, Bộ trưởng Quốc phòng Jim Mattis nói việc Trung Quốc xây các đảo nhân tạo và triển khai quân sự đã tác động tới sự ổn định trong khu vực.

Ông Gregory Poling, giám đốc Sáng kiến Minh bạch Hàng hải châu Á (AMTI) thuộc Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế của Mỹ, nói:

"Các đối tác của Hoa Kỳ trong nhiều tháng qua nóng lòng mong đợi cuộc đối thoại Shangri-la như một cơ hội để ông Mattis trấn an mọi người, rằng chính sách châu Á của Mỹ không bị bỏ mặc như các dấu hiệu bề ngoài cho thấy, kể cả vấn đề Biển Đông."

Ông Poling nói:

"Diễn giải lạc quan nhất bây giờ là bài phát biểu của ông Mattis và những động thái của Mỹ như điều tàu khu trục đi ngang qua Biển Đông, cho thấy ông Mattis và Ngũ Giác Đài nắm được vấn đề, và do đó khía cạnh an ninh của chính sách của Hoa Kỳ muốn duy trì sự hiện diện ở châu Á, kể cả ở Biển Đông, sẽ tương đối ổn định".

Trong thập niên qua, Trung Quốc đã thực hiện nhiều công trình lắp đất xây đảo và quân sự hóa một vùng biển nhiệt đới rộng tới 3,5 triệu cây số vuông để khẳng định chủ quyền trên 95% diện tích Biển Đông, một tuyên bố gây nhiều tranh cãi, và chồng lấn với tuyên bố chủ quyền của các nước nhỏ, trang bị vũ khí sơ sài hơn, như Brunei, Malaysia, Đài Loan, Việt Nam và Philippines.

Dưới quyền cựu Tổng thống Barack Obama, quân đội Mỹ điều tàu qua Biển Đông thường xuyên hơn, bất chấp sự giận dữ của Bắc Kinh. Ông Obama cũng đã giúp Việt Nam và Philippines tăng cường khả năng quân sự.

Dù không có tranh chấp chủ quyền tại vùng biển này nhưng Washington muốn duy trì quyền tự do hàng hải và hàng không trên vùng biển giàu trữ lượng nhiên liệu hóa thạch, một tuyến hàng hải thiết yếu mà Hoa Kỳ muốn phải mở rộng cho các nước qua lại, chứ không muốn Trung Quốc độc chiếm.

Giáo sư Oh Ei Sun, giảng dạy môn Quan hệ Quốc tế tại trường Đại học Nanyang của Singapore, nói các nước Đông Nam Á tranh chấp chủ quyền với Bắc Kinh mấy lâu nay vẫn thắc mắc liệu ông Trump có chấp nhận nguy cơ bị Trung Quốc từ chối giúp giải quyết vấn đề Bắc Hàn, nếu ông thách thức chính sách bành trướng của Bắc Kinh trong Biển Đông?

Giáo sư Oh mô tả cách tiếp cận của chính phủ Trump đối với vấn đề Biển Đông cho tới nay là "tùy trường hợp" và theo "ngẫu hứng".

Ông nói:

"Rất nhiều quốc gia trong khu vực háo hức trông đợi một động thái của Mỹ, như một tuyên bố về chính sách rõ rệt hơn ở đây, nhưng cho đến nay chúng ta chưa thấy điều đó diễn ra".

Ông Oh nói: "Theo tôi, các hoạt động để khẳng định tự do hàng hải trên Biển Đông bây giờ thua xa cả về độ thường xuyên lẫn cường độ, so với các hoạt động đó dưới thời chính quyền Obama."

​Không có hành động phô trương lực lượng của Hoa Kỳ để răn đe Trung Quốc, cường quốc quân sự thứ ba thế giới, các nước Đông Nam Á sẽ xoay chiều chính sách đối ngoại của họ, ngả về hướng Bắc Kinh thay vì về hướng Washington.

Các nhà phân tích nói Trung Quốc rất hăng hái muốn thảo luận và sẵn sàng cấp viện trợ, để đánh đổi lại, nước nhận viện trợ sẽ ngăn cản, không để diễn ra các cuộc biểu tình gay gắt chống lại chính sách bành trướng quân sự của họ trên Biển Đông.

Năm ngoái, Trung Quốc cung cấp cho Philippines 24 tỷ USD tiền viện trợ và đầu tư. Trung Quốc cũng đẩy mạnh kinh tế Việt Nam bằng cách tăng số lượng du khách sang thăm Việt Nam, và đồng thời, thảo luận vấn đề hợp tác hàng hải với Việt Nam.

Trong một hành động nhằm tăng sức ép đối với Trung Quốc, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Rex Tillerson hồi tháng trước nói với các bộ trưởng ASEAN rằng, phải chấm dứt các hành động quân sự hóa và xây đảo trên biển trong khi các tranh chấp chủ quyền chưa ngã ngũ.

Tiến sĩ Carl Thayer, Giáo sư danh dự trường Đại học New South Wales, Úc, nói:

“Chính phủ Hoa Kỳ sẽ phải làm rất nhiều việc cùng lúc nếu muốn duy trì sự hợp tác của Bắc Kinh về chương trình hạt nhân Bắc Hàn.”

Giáo sư Thayer nói:

"Tại một thời điểm nào đó, hy vọng là trong năm nay, một chiến lược an ninh quốc gia sẽ xuất hiện trở lại, để từ đó một chiến lược an ninh hàng hải được đưa ra, rồi sau đó những chi tiết sẽ được điền thêm. Có lẽ những lời bình luận của Bộ trưởng Quốc phòng Mattis và Ngoại Trưởng Tillerson là một chỉ dấu của những yếu tố có thể nằm trong một chiến lược an ninh quốc gia."

Ông nói thêm: "Điều cần được đánh giá, là mức độ Trung Quốc phản ứng mạnh mẽ như thế nào.

Là đồng minh chính của Bắc Hàn, Trung Quốc qua trung gian truyền thông của Đảng Cộng sản, cho biết sẽ tăng cường các biện pháp trừng phạt có thể dẫn tới việc cắt giảm lượng xăng dầu xuất khẩu sang Bắc Hàn. Nước này tùy thuộc vào Trung Quốc để cung ứng 90% lượng dầu nhập khẩu. Bắc Kinh cũng chỉ ra rằng họ sẽ hạn chế nhập khẩu than từ Bắc Hàn.

Trung Quốc chống đối việc Hoa Kỳ điều tàu khu trục tới quần đảo Trường Sa bằng cách đòi Mỹ giải thích động thái mà họ miêu tả là "xâm nhập" lãnh hải của Trung Quốc. Theo các nhà phân tích, phản ứng của Trung Quốc về vị thế của chính quyền Tổng thống Trump đối với Biển Đông có vẻ hòa dịu hơn so với thời Tổng thống Obama.

Ông Huang Kwei-bo, giáo sư môn ngoại giao tại Đại học Quốc gia Chengchi của Đài Loan, nói ông Trump biết rằng ông có thể gây áp lực khi cần thiết để có được những nhượng bộ từ Trung Quốc.

Ông Huang nói:

“Biển Đông chắc chắn là một trong những lá bài để ông Trump mang ra thương lượng”. "Vấn đề này sẽ gắn liền với các quan hệ kinh tế và thương mại giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.”

Đọc thêm...

在外交领域，那些没说出口的话往往与实际说出的话一样重要。

这一点在今年的“香格里拉对话”(Shangri-La Dialogue)上极为明显，该活动是亚太地区一个重要的年度防务论坛。以往，美国和其他国家担心北京在华东海及东海强硬的领海政策，每年都会与中国官员发生激烈的言语交锋。

本年度论坛于上周末在新加坡举行，毫无此前常见的外交火花，原因主要有三。

第一，唐纳德•特朗普(Donald Trump)对亚洲（以及其他一切事物）政策的极大不确定性，使得亚洲官员不太相信此次论坛上美国国防部长詹姆斯•马蒂斯(James Mattis)意在安抚的话。

第二，通过对几座岛屿的建造和开始装备武器，北京成功改变了东海争议水域的现状，往常对中国停止“军事化”的呼吁已变得无关紧要。

第三，东南亚各国以讨好北京回应了上述两个趋势。

以此次论坛东道主新加坡为例，这个国土面积极小的岛屿国家长期以来一直试图在与美国的深层防御关系——为美国军舰和侦察机提供基地——和与中国密切的经济政治关系之间取得平衡。

特朗普上台后美国从世界舞台上后退，以及北京在东海的胜利，令复兴的中国不再愿意接受其所认为的新加坡等国的两面派做法。

中国官员表现出了他们的不满。首先，去年新加坡9辆装甲车在香港过境时被扣押。随后他们也没有邀请新加坡总理李显龙参加上个月中国国家主席习近平的“一带一路”(Belt and Road)投资峰会，进一步对新加坡示以冷落。

上周末新加坡国防部长黄永宏在香格里拉大酒店和出席此次论坛的各位将军、外交官和政策专家会谈时，显示出愿与北京交好的渴望。

他只字未提新加坡长期以来对中国在东海行为的担忧，而对“一带一路”计划大加赞赏，同时对特朗普退出《跨太平洋伙伴关系协定》(TPP)贸易协议予以抨击。新加坡和其他东南亚国家，包括马来西亚和越南，此前一直寄望于TPP能确保华盛顿在亚太地区经济规则的制定上起到与北京一样的作用。

黄永宏形容TPP为特朗普“对本地区贸易规则和实践进行重估”的“最大受害者”。

“相比之下，”他补充道，“中国正在加速推进成为亚太地区、乃至全世界的贸易领导者的计划。”

备受尊敬的退役将军马蒂斯试图安抚新加坡及其他国家的代表，他引用了一位姓名不详的“英国观察家”的话，只是此话有时被认为出自温斯顿•丘吉尔(Winston Churchill)之口。

“请耐心等待，”他说，“在我们尝试了所有可能的选择后，美国人总能做出正确的事。”

但此番言论并未令美国的盟友信服，同样也说服不了中国的观察人士。

听完马蒂斯的发言，一位中国学者表示，可以用“三无”来形容特朗普治下的美国外交政策：无专业知识、无政策框架、无战略共识。

从雅加达到河内、从马尼拉到吉隆坡，东南亚国家的外交官们不断地重复着“广交友、不树敌”(a thousand friends and no enemies)的指导方针，他们不愿在美国和中国之间做出选择。遗憾的是，他们可选择的余地越来越少。

美国国务卿雷克斯•蒂勒森(Rex Tillerson)周一访问澳大利亚途中表示：“我们不能让中国利用其经济实力来摆脱其他问题，无论是将东海的岛屿军事化还是在未能对朝鲜施加适当压力方面”。

但北京方面为合作提供切实经济利益、对拒绝合作予以重大经济惩罚的做法，已使得马来西亚、菲律宾、新加坡和越南开始从美国向中国倾斜。

面对中国的“一根大棒加大量美味胡萝卜”政策，“耐心等待”之类的劝勉不足以让东南亚国家对美国的外交政策方向产生多少信心。

Đọc thêm...

Trong lĩnh vực ngoại giao, việc không nói gì cũng quan trọng giống như những lời đã nói ra. Điều này được thể hiện rất rõ trong đối thoại Shangri-la năm nay. Đối thoại Shangri-la là một diễn đàn quốc phòng thường niên quan trọng của khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Trước đây, Mỹ và các nước khác lo ngại chính sách biển cứng rắn của Trung Quốc tại biển Hoa Đông và biển Đông, do đó hàng năm đều xảy ra những cuộc tranh luận gay gắt với quan chức Trung Quốc tại đối thoại này.

Tuy nhiên, đối thoại Shangri-la năm nay không còn những cuộc tranh cãi ngoại giao gay gắt như vậy nữa. Có ba nguyên nhân chủ yếu dẫn tới tình trạng trên:

Một là, tính không ổn định trong chính sách của D.Trump đối với khu vực châu Á, khiến cho các nhà lãnh đạo của châu Á không tin tưởng vào những phát biểu mang tính trấn an của Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis tại đối thoại năm nay.

Thứ hai, qua việc cải tạo và bố trí vũ khí tại các đảo, đá tại Biển Đông, Trung Quốc đã thành công trong việc thay đổi hiện trạng tranh chấp tại Biển Đông. Do đó, những tiếng nói kêu gọi Trung Quốc chấm dứt hoạt động quân sự hóa đã trở nên vô nghĩa.

Thứ ba, các nước Đông Nam Á đã chuyển sang xu hướng xích lại gần Trung Quốc để phản ứng lại với hai xu hướng kể trên.

Lấy ví dụ từ Singapore, nước chủ nhà của đối thoại Shangri-la. Từ trước đến nay, Singapore luôn tìm cách giữ thế cân bằng giữa quan hệ an ninh – quốc phòng với Mỹ (Singapore cho phép tàu chiến và máy bay do thám của Mỹ sử dụng căn cứ của nước mình) và quan hệ chính trị - kinh tế với Trung Quốc.

Sau khi D.Trump lên cầm quyền, Mỹ dần rút lui khỏi vũ đài thế giới cùng với thắng lợi tại Biển Đông khiến Trung Quốc không còn chấp nhận chính sách cân bằng của các nước như Singapore. Chính phủ Trung Quốc đã dần thể hiện sự không hài lòng của mình. Đầu tiên, tháng 9 năm ngoái, 9 xe bọc thép của Singapore đã bị giữ lại khi quá cảnh qua Hồng Công. Tiếp đó, Trung Quốc cũng không mời Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long tham dự Hội nghị thượng đỉnh đầu tư "một vành đai một con đường" do Trung Quốc khởi xướng.

Tại đối thoại Shangri-la vừa diễn ra, trong buổi đối thoại với các tướng lĩnh, quan chức ngoại giao và chuyên gia chính sách của các nước tham dự đối thoại, Bộ trưởng Quốc phòng Singapore Hoàng Vĩnh Hồng đã thể hiện khát vọng xây dựng quan hệ hữu hảo với Trung Quốc. Hoàng Vĩnh Hồng không hề nhắc đến sự lo ngại của Singapore đối với hoạt động của Trung Quốc tại Biển Đông, đánh giá rất cao chiến lược "một vành đai một con đường" của Trung Quốc, đồng thời phê phán gay gắt việc Mỹ rút khỏi TPP. Trước đây, Singapore cùng với nhiều quốc gia Đông Nam Á khác như Việt Nam, Malaysia đã hi vọng thông qua TPP, Mỹ sẽ duy trì vai trò của mình trong việc thiết lập quy tắc kinh tế tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Hoàng Vĩnh Hồng đã gọi TPP “bị thiệt hại lớn nhất” do sự thay đổi trong chính sách của D.Trump đối với quan hệ thương mại của khu vực.

“Trong khi đó, Trung Quốc đang đẩy nhanh kế hoạch trở thành nhà lãnh đạo thương mại của khu vực, thậm chí trên toàn thế giới”, Hoàng Vĩnh Hồng bổ sung.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis tìm cách trấn an Singapore và các nước khác, ông đã trích dẫn lời từ một “nhà quan sát người Anh” không rõ tên: “Hãy kiên nhẫn chờ đợi. Sau khi chúng ta đã thử mọi cách, người Mỹ cuối cùng sẽ làm điều đúng đắn”. Tuy nhiên, những lời này của James Mattis không thuyết phục được những nước đồng minh của mình, đồng thời cũng không thuyết phục được các đại biểu đến từ Trung Quốc.

Sau khi nghe xong phát biểu của James Mattis, một học giả Trung Quốc cho rằng, có thể dùng “ba không” để hình dung chính sách ngoại giao của D.Trump: Không có kiến thức chuyên môn; không có khung chính sách, không có nhận thức chung chiến lược.

Từ Jakarta đến Hà Nội, từ Manila đến Kuala Lumpur, các nhà ngoại giao đến từ Đông Nam Á không ngừng lặp lại phương châm chiến lược “kết bạn, không đối địch” ”(a thousand friends and no enemies), họ không muốn lựa chọn giữa Mỹ và Trung Quốc. Tuy nhiên, Trung Quốc đang làm cho không gian lựa chọn của họ ngày càng chật hẹp.

Trong chuyến thăm Australia gần đây, Ngoại trưởng Mỹ Rex Tillerson đã tuyên bố: “Chúng ta không thể để cho Trung Quốc dùng sức mạnh kinh tế để né tránh các trách nhiệm của mình, dù là việc quân sự hóa các đảo ở Biển Đông hay không gây sức ép thích hợp đối với Triều Tiên”.

Tuy nhiên, chính sách của Trung Quốc giành nhiều lợi ích kinh tế cho các đối tác hợp tác và tiến hành trừng phạt kinh tế với những nước từ chối hợp tác khiến cho nhiều nước bắt đầu chuyển dịch từ phía Mỹ về phía Trung Quốc.

Đối mặt với chính sách “một cây gậy và rất nhiều củ cà rốt” của Trung Quốc, những tuyên bố theo kiểu “hãy kiên nhẫn chờ đợi” sẽ không đủ để các nước Đông Nam Á có thêm niềm tin từ chính sách đối ngoại của Mỹ.

Đọc thêm...

越通社​——2017年香格里拉对话会（以下简称“香会”） 又称亚洲安全峰会于6月2日在新加坡开幕。香会是年度对话会，为期三天的本届香会主要探讨亚太地区的热点安全问题。预计，在东海局势过去发生诸多变化的背景下，香会将花大量时间讨论东海安全形势。

香格里拉对话会是由独立咨询组织——英国国际战略研究所每年举办一次的政府间安全论坛。香会吸引亚太地区28个国家的防长、国防军高级将领出席。在新加坡政府支持下，香会于2002年开始举办，并以会址新加坡香格里拉酒店命名。今年是香会第十六年举行，并吸引五十个国家的防长、国防高官出席。   

在本地区面临众多挑战的背景下举行     

最近，亚洲地区局势错综复杂，使国际社会深感忧虑。朝鲜进行多场核试验，导致朝鲜半岛紧张局势升级；东南亚恐怖危机；网络威胁，尤其是东海有关各方连续进行巡逻和军演等活动导致本地区紧张空气升温。         

最近的5月25日，中国突然发声，强烈反对美国杜威号驱逐舰驶入中国在越南长沙群岛围中环礁非法填海造岛的礁石附近。接着是七国集团领导人5月28日发表联合公报，对东海和华东海局势表示关切，同时呼吁对“有争议的地物”实现非军事化。中国外交部就此表达立场表示，七国集团应该停止发表“不负责任的言论”。

亚洲安全形势原本就很复杂，而现在紧张局势再次升级。在面临众多挑战的背景下，这要求地区内各国采取具体解决措施。在这一背景下，今年的亚洲安全峰会将集中讨论基于各项规定维护地区秩序、亚太危机管控新挑战、地缘政治与国防政策改变、建设地区安全的共同基础和全球安全威胁等议题。         

东海仍是香会的热点议题         

过去期间，中国在多国宣示主权的东海海域各个珊瑚礁上建设了多座人工岛。美国历来对此清晰表态。美国前总统奥巴马的政府就中国填海造岛传递了强烈反对的信息，同时努力和与中国存在领土主权争端的东南亚国家建立关系。美国也承诺将保障东海航行自由。作为对美国的回应，中国一直强调将与东盟配合维护东海和平而无需美国干涉。         

但自美国总统特朗普执政以来，美国实施的“重返亚洲”政策似乎朝着另一个方向发展。取代美国前政府基于四大支柱的维护本地区安全战略，特朗普的战略不针对军事而针对经济，其中包括承诺将对中国设置更严格的经济壁垒，钳制中国，以在亚太地区保障对美国有利的贸易自由。与此同时，特朗普实施的重返亚洲国防政策也集中于在本地区建设强大的海军力量。

在这一背景下，今年的香格里拉对话会吸引了众多高官、政策制定者、研究专家和跨国集团领导人出席。特别是，特朗普总统政府领导下的五角大楼最高官员，美国国防部长马蒂斯将出席并在对话会上发表演讲，这有助于清晰化美国政府对亚太地区各国国防安全领域的干预政策。2017年香格里拉对话会被人们期待将基于亚太地区乃至全世界公认的国际法准则寻找有效的保障安全环境措施。

Đọc thêm...

Đối thoại Shangri-La hay còn gọi là Hội nghị Thượng đỉnh An ninh châu Á năm 2017 sẽ khai mạc vào ngày mai (2/6) và kéo dài trong 3 ngày. Là diễn đàn đối thoại thường niên, Shangri-La năm nay, bên cạnh tập trung bàn về các vấn đề nóng của an ninh khu vực, dự kiến cũng sẽ dành một thời lượng lớn cho vấn đề an ninh ở Biển Đông, trong bối cảnh khu vực này có rất nhiều biến động thời gian qua.

Hội nghị Thượng đỉnh An ninh châu Á hay còn được biết đến với tên Đối thoại Shangri-La là một diễn đàn an ninh liên chính phủ tổ chức hàng năm bởi một tổ chức cố vấn độc lập, Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế (IISS). Hội nghị có sự tham dự của các Bộ trưởng Quốc phòng, các Bộ trưởng thường trực và các Tướng lĩnh quân đội của 28 quốc gia châu Á-Thái Bình Dương. Diễn đàn được đặt theo tên của khách sạn Shangri-La ở Singapore, nơi nó đã được tổ chức từ năm 2002. Và năm nay là năm thứ 16 đối thoại này diễn ra với sự tham dự của các bộ trưởng và quan chức cao cấp quốc phòng đến từ 50 nước.

Bối cảnh khu vực nhiều thách thức

Thời gian gần đây, khu vực Châu Á có quá nhiều diễn biến khiến cộng đồng quốc tế lo ngại. Bán đảo Triều Tiên căng thẳng xung quanh các vụ thử hạt nhân của CHDCND Triều Tiên; Nguy cơ khủng bố ở Đông Nam Á; Vấn đề an ninh mạng và đặc biệt là bầu không khí ở khu vực Biển Đông liên tục nóng bởi các hoạt động tuần tra, tập trận của các bên liên quan. Gần đây nhất là ngày 25/5, Bắc Kinh bất ngờ lên tiếng phản đối dữ dội trước hành động Mỹ đưa tàu khu trục USS Dewey tới gần khu vực Đá Vành Khăn (thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam) trên rạn đá và bãi san hô được bồi đắp thành đảo do Trung Quốc tự ý xây dựng bất hợp pháp. Tiếp đến ngày 28/5, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cũng bày tỏ quan điểm trước việc Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7) ra tuyên bố chung bày tỏ quan ngại về tình hình Biển Đông và Biển Hoa Đông, đồng thời kêu gọi phi quân sự hóa những “thực thể tranh chấp”. Bắc Kinh tuyên bố  G7 cần ngừng đưa ra “những nhận xét vô trách nhiệm”.

Môi trường an ninh khu vực vốn đã rất phức tạp nay còn trở nên căng thẳng hơn. Do vậy, rất nhiều thách thức đặt ra đòi hỏi các quốc gia phải có những biện pháp giải quyết cụ thể. Trong bối cảnh đó, diễn đàn an ninh năm nay tập trung thảo luận các nội dung: Duy trì trật tự trong khu vực dựa trên các quy định; Thách thức mới đối với quản lý khủng hoảng ở châu Á-Thái Bình Dương; Thay đổi địa chính trị và chính sách quốc phòng; Xây dựng nền tảng chung về an ninh khu vực và Các mối đe dọa toàn cầu.

Biển Đông vẫn là chủ đề nóng tại Shangri-La

Bắc Kinh thời gian qua đã xây dựng nhiều đảo nhân tạo trên các bãi san hô trong khu vực biển được nhiều nước khác cũng tuyên bố chủ quyền. Từ trước tới nay, Mỹ nhiều lần bày tỏ thái độ về vấn đề này. Chính quyền cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama đã có thông điệp phản đối mạnh mẽ việc Trung Quốc xây đảo, đồng thời nỗ lực xây dựng quan hệ với các nước Đông Nam Á có tranh chấp chủ quyền lãnh thổ với Trung Quốc. Mỹ cũng cam kết sẽ đảm bảo tự do hàng hải ở Biển Đông. Đáp trả lại Mỹ, Trung Quốc luôn khẳng định sẽ cùng Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) phối hợp để gìn giữ hòa bình tại vùng biển trên mà không cần Mỹ can thiệp.

Tuy nhiên, kể từ khi Tổng thống Donald Trumph lên nắm quyền, chiến lược xoay trục của Mỹ tại Châu Á dường như đi theo một cách tiếp cận khác. Thay vì hướng đến bốn trụ cột của chính quyền người tiền nhiệm nhằm ổn định an ninh an toàn khu vực, các chiến lược của ông Donald Trump lại không nhằm vào quân sự mà vào kinh tế nhiều hơn với việc cam kết sẽ thắt chặt các rào cản kinh tế lên Trung Quốc, kìm hãm Trung Quốc và đảm bảo thương mại tự do có lợi cho Mỹ tại châu Á Thái Bình Dương. Cùng với đó, trục xoay chính sách quốc phòng Mỹ của Donald Trump ở châu Á tập trung vào xây dựng lực lượng hải quân lớn ở khu vực.

Trong bối cảnh đó, Đối thoại Shangri-La năm nay thu hút sự tham gia đông đảo của các quan chức cấp cao, giới hoạch định chính sách, giới nghiên cứu và đại diện nhiều tập đoàn xuyên quốc gia. Đặc biệt, lần đầu tiên, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis, quan chức cấp cao nhất của Lầu Năm Góc dưới thời Tổng thống Donald Trump đến dự và phát biểu tại diễn đàn, phần nào sẽ làm sáng tỏ thêm chính sách can dự, đặc biệt là về lĩnh vực an ninh - quốc phòng của Chính phủ Mỹ đối với châu Á - Thái Bình Dương. Shangri-La 2017 được trông đợi sẽ tìm ra giải pháp hiệu quả để đảm bảo được an ninh dựa trên luật lệ quốc tế tại khu vực Châu Á-Thái Bình Dương cũng như trên thế giới.

Đọc thêm...

2012年的抵制日货运动也基本符合上述模式。加州大学圣迭戈分校(University of California, San Diego)研究员基利安•海尔曼(Kilian Heilmann)发现，2012年9月中国发起抵制日货运动后，日本对华汽车出口12个月骤降32%（相当于19亿美元）。那轮抵制是对日本政府购买有争议的岛屿——中国称钓鱼岛及其附属岛屿，日本称尖阁诸岛(Senkaku Islands)——做出的回应。但是，贸易在第二年便恢复到正常水平。

这样的恢复不禁让人怀疑这些抵制活动是否成功地改变了外国政府的政策。当然，中国近年来确实取得了一些重大胜利。

英国投资者成功地游说英国政府不再接见达赖喇嘛，此前在2012年，因时任英国首相戴维•卡梅伦(David Cameron)会见了这位精神领袖，英国投资者集体遭到了中国官员的冷待。中国政府取消了多场与英国部长级官员的会晤，投资协议也遭搁置，直至确定不会再出现这样的会面。

为了重修与中国的关系，挪威不得不经历了多年的谈判，并于去年承诺“高度重视中国的核心利益和重大关切”。此前，中国政府一直在惩罚挪威，原因是一家由挪威议会任命的独立组织决定，将2010年诺贝尔和平奖(Nobel Peace Prize)颁给中国异见人士刘晓波。

经济学家伊瓦尔•科尔斯塔(Ivar Kolstad)在为挪威智库CMI撰写的一篇论文中称：“中国政府能够有效地利用经济制裁影响民主政府的外交政策立场，有可能给国际上的人权进步带来寒意”。据他估算，上述争端给挪威出口造成了7.8亿至13亿美元的损失，他得出的结论是，中国已变得“太大而不能对它挑刺”。

菲律宾总统罗德里戈•杜特尔特(Rodrigo Duterte)也持类似观点，他彻底转变了其前任在南中国海争端上的对抗性立场，希望能赢得中国政府的经济让步。

“中国经济实力大棒”

澳大利亚国立大学(Australian National University)国家安全学院(National Security College)院长罗里•梅德卡尔夫(Rory Medcalf)呼吁各国反击中国政府挥舞中国经济实力大棒的尝试，他对这方面的实际影响做了更细致的分析。“中国在利用经济增长的影响力方面已经做到了极致，”他表示，“澳大利亚流传着一种误解，认为我们的经济完全依赖于中国对我们矿产出口的需求。”

中国是澳大利亚产品最大的市场，占其出口（其中大部分为铁矿石和煤炭）的27.5%。然而，与韩国、新加坡等其他发达经济体不同，贸易对澳大利亚的重要性没那么大，因此对华出口加起来仅相当于澳大利亚国内生产总值(GDP)的5%多一点。

作为中国抵制活动最常指向的目标，日本正在适应如何抵消潜在的损失。“经过2012年的抗议活动，许多日本公司意识到，我们在中国的处境仍将如履薄冰，这加快了我们转移至东南亚等友好市场的步伐，”一家日本制造商印尼业务的一名高管表示。

虽然不同国家对中国经济压力的“易感”程度不同，但比克斯教授表示，随着中国政府日益加大政治和军事实力的对外投射以及共产党日益害怕失去权力，对所有国家而言，这方面的威胁都将继续加大。

“我们正在进入一个新阶段，中国在南中国海成功地强硬起来，”他补充说，“当习近平实现中国复兴的论调与中国的不安全感配合到一起时，我的确非常担心。”

Đọc thêm...

Phong trào tẩy chay hàng Nhật năm 2012 cũng giống với mô hình kể trên. Chuyên gia nghiên cứu Kilian Heilmann từ Đại học San Diego, California phát hiện, tháng 9/2012 sau khi phong trào tẩy chay hàng Nhật xảy ra, xuất khẩu ô tô từ Nhật vào Trung Quốc giảm 32% (tương đương 1,9 tỷ USD). Đây là phản ứng của Trung Quốc để đáp trả việc chính phủ Nhật Bản mua lại quần đảo tranh chấp Senkaku (Trung Quốc gọi là đảo Điếu Ngư). Tuy nhiên, sang năm sau, hoạt động thương mại giữa hai nước đã khôi phục lại bình thường.

Việc khôi phục lại hoạt động thương mại như cũ khiến nhiều người nghi ngờ chính sách tẩy chay thương mại của Trung Quốc có thể tác động tới chính sách của chính phủ nước ngoài hay không? Đương nhiên, những năm gần đây, Trung Quốc cũng thực sự giành được một số thắng lợi lớn.

Các nhà đầu tư Anh đã thuyết phục thành công chính phủ Anh không tiếp kiến Đạt Lai Lạt Ma. Trước đó, vào năm 2012, do Thủ tướng Anh lúc đó là David Cameron tiếp kiến vị lãnh tụ tinh thần này, các nhà đầu tư của Anh đã gặp phải thái độ lạnh nhạt từ phía quan chức Trung Quốc. Chính phủ Trung Quốc hủy bỏ nhiều cuộc gặp cấp Bộ trưởng với phía Anh, Hiệp định đầu tư cũng bị đình lại, cho tới khi việc tiếp kiến này không tiếp tục diễn ra nữa.

Để khôi phục quan hệ với Trung Quốc, Na Uy đã phải trải qua rất nhiều cuộc đàm phán, và đến năm ngoái đã phải cam kết “coi trọng cao độ lợi ích cốt lõi và những mối quan tâm lớn của Trung Quốc”. Trước đó, chính phủ Trung Quốc đã liên tiếp trừng phạt Na Uy do một tổ chức độc lập thuộc Quốc hội Na Uy quyết định trao Giải Nobel Hòa bình năm 2010 cho Lưu Hiểu Ba, một nhân sĩ đối lập của Trung Quốc.

Chuyên gia kinh tế Ivar Kolstad trong một bài viết cho tổ chức nghiên cứu chiến lược CMIcủa Na Uy cho rằng: “Chính phủ Trung Quốc có thể thông qua trừng phạt kinh tế để ảnh hưởng tới lập trường chính sách đối ngoại của các quốc gia dân chủ, điều này có thể gây nên nỗi thất vọng đối với tình trạng nhân quyền quốc tế”. Theo thống kê, tranh chấp nêu trên đã gây ra tổn thất từ 780 triệu USD đến 1,3 tỷ USD đối với hoạt động xuất khẩu của Na Uy. Ivar Kolstad cho rằng, Trung Quốc đã trở thành một quốc gia “quá mạnh đến mức không thể lên tiếng phản đối”.

Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte cũng có quan điểm tương tự. Rodrigo Duterte đã thay đổi hoàn toàn lập trường trong tranh chấp Biển Đông với Trung Quốc, với hi vọng nhận được sự nhượng bộ về mặt kinh tế từ phía Trung Quốc

Cây gậy kinh tế của Trung Quốc

Viện trưởng Học viện an ninh quốc gia thuôc Đại học Quốc lập Australi Rory Medcalf kêu gọi các nước tìm cách chống lại cây gậy kinh tế của Trung Quốc. Rory Medcalf đã có những phân tích cụ thể về vấn đề này: “Trung Quốc đã lợi dụng hết mức sức ảnh hưởng của tăng trưởng kinh tế của mình”, “Australia đang tồn tại một suy nghĩ sai lầm, cho rằng kinh tế của chúng ta hoàn toàn phụ thuộc vào nhu cầu nhập khẩu khoảng sản của Trung Quốc”.

Trung Quốc là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Australi, chiến 27,5% sản lượng xuất khẩu của Trung Quốc. Tuy nhiên, khác với nhiều nền kinh tế khác như Hàn Quốc, Singapore…, thương mại không có tầm quan trọng quá lớn trong nền kinh tế của Australi. Bởi vậy, xuất khẩu vào Trung Quốc chỉ chiếm khoảng hơn 5% tổng sản phẩm GDP của Australi.

Là một trong những mục tiêu tẩy chay thường xuyên của Trung Quốc, Nhật Bản đang tìm cách hạn chế những tổn thất có thể gặp phải. “Trải qua hoạt động biểu tình năm 2012, rất nhiều công ty Nhật Bản đã ý thức được rằng, tình cảnh của họ tại Trung Quốc vẫn vô cùng khó khăn. Điều đó thúc đẩy họ chuyển dịch sang các thị trường khác, ví dụ như Đông Nam Á”, quản lý của một công ty Nhật Bản tại thị trường Indonesia cho biết.

Tuy thái độ của mỗi quốc gia với áp lực kinh tế đến từ Trung Quốc là rất khác nhau, tuy nhiên giáo sư Robert Bickers cho rằng, cùng với quá trình mở rộng ảnh hưởng chính trị và quân sự của Trung Quốc ở nước ngoài và việc chính quyền của Đảng Cộng sản rất lo sợ bị mất đi quyền lực, đối với tất cả các nước, mối đe dọa đến từ phương diện này sẽ tiếp tục tăng lên.

“Chúng ta đang bước vào một giai đoạn mới, Trung Quốc đã cứng rắn trong vấn đề Biển Đông”, Robert Bickers cho biết. Robert Bickers cũng bổ sung rằng, “Khi luận điệu phục hưng Trung Quốc của Tập Cận Bình và cảm giác không an toàn của Trung Quốc kết hợp với nhau, tôi quả thực vô cùng lo lắng”.

Đọc thêm...