Hội thảo quốc tế "Quản lý xung đột Biển Đông từ góc nhìn ASEAN" tại Indonesia

Ngày 26/6, Trung tâm Nghiên cứu Đông Nam Á (CSEAS), Indonesia đã tổ chức Hội thảo quốc tế 2015 với chủ đề "Quản lý xung đột Biển Đông từ góc nhìn ASEAN" với sự tham gia của các chuyên gia quốc tế về Biển Đông, các nhà hoạch định chính sách, nhà ngoại giao, các học giả và giới nghiên cứu về Biển Đông cùng các quan chức trong ASEAN.

Mục tiêu chính của diễn đàn này là nhằm thảo luận về sự phát triển và các vấn đề của Biển Đông từ quan điểm của ASEAN đồng thời khuyến khích tất cả các bên liên quan dành nhiều sự quan tâm và đưa ra các sáng kiến nhằm giải quyết những xung đột trong khu vực.

Hội thảo gồm 3 phiên làm việc, tập trung vào các nội dung: Thực trạng hiện tại của sự phát triển khu vực Biển Đông; Vấn đề ASEAN và Biển Đông; Quản lý xung đột và tương lai của Biển Đông.

Phát biểu khai mạc hội thảo, Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia Retno Marsudi khẳng định sự cần thiết nghiên cứu và giải quyết những xung đột trên Biển Đông nhằm củng cố lòng tin giữa các bên và duy trì một khu vực Biển Đông hòa bình, ổn định, góp phần quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực. Các quốc gia liên quan cần cùng nhau tìm kiếm các giải pháp giải quyết trên cơ sở luật pháp quốc tế và vì môi trường hòa bình chung trong khu vực.

Bộ trưởng Ngoại giao Indonesia cho rằng, tình hình Biển Đông hiện nay đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về một giải pháp lâu dài cho các tranh chấp trong khu vực này. Và vấn đề Biển Đông chỉ có thể được giải quyết dựa trên nhận thức đầy đủ, hiểu biết sâu sắc về các thách thức cũng như cơ hội đặt ra hiện nay và với sự chủ động, nỗ lực tích cực dựa trên tinh thần hợp tác của tất cả các bên liên quan.

Tại Hội thảo, Tổng Thư ký ASEAN Lê Lương Minh đã nhấn mạnh, hòa bình và ổn định, dù trên đất liền hay trên biển sẽ là nền tảng vững chắc cho một Cộng đồng ASEAN phát triển và thịnh vượng.

Vấn đề Biển Đông có thể coi là một phép thử của vai trò trung tâm ASEAN và là cốt lõi của kiến trúc an ninh khu vực. Trong thực tế, việc quản lý có hiệu quả các điểm nóng trong khu vực, đặc biệt là các tranh chấp ở Biển Đông, là một khía cạnh quan trọng của ASEAN.

Việc giải quyết vấn đề này nhất thiết phải dựa trên các giải pháp hòa bình, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực, phù hợp với luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước năm 1982 của Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) và nguyên tắc 6 điểm về Biển Đông của ASEAN.

Tổng Thư ký ASEAN nêu lên những hoạt động tích cực như ASEAN và Trung Quốc đã nhất trí bắt đầu thực hiện một số hoạt động trên thực tế bao gồm việc thành lập đường dây nóng phục vụ công tác tìm kiếm cứu nạn giữa các nước thành viên ASEAN và Trung Quốc, đường dây nóng về các trường hợp khẩn cấp trên biển.

Tổng Thư ký Lê Lương Minh cho rằng sự thống nhất và vai trò trung tâm của ASEAN sẽ góp phần đưa những thỏa thuận giữa ASEAN và Trung Quốc đi vào thực chất và duy trì hòa bình và ổn định ở Biển Đông...

Nhiều tham luận tại hội thảo đã đề cập đến những diễn biến phức tạp gần đây trên Biển Đông giữa Trung Quốc và một số quốc gia thành viên của ASEAN là vấn đề cần giải quyết.

Trong khi Trung Quốc tuyên bố một khu vực lớn, kéo dài với cái gọi là “yêu sách đường lưỡi bò” hay “đường 9 đoạn” bao gồm khu vực giàu tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là dầu mỏ và khí đốt tự nhiên, thì một số quốc gia khác trong khu vực cũng tuyên bố chủ quyền tại khu vực này. Đây được coi là khu vực có tầm quan trọng như là một ngư trường sản xuất giàu tiềm năng và là tuyến giao thông huyết mạch trên biển (SLOC) liên kết với Ấn Độ Dương và Đông Á.

Gần đây, trước các hoạt động của Trung Quốc gây mất ổn định hoặc cải tạo lớn, xây dựng tại khu vực này, các nhà lãnh đạo ASEAN đã bày tỏ mối quan tâm sâu sắc về nguy cơ làm xói mòn lòng tin và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến hòa bình, an ninh và ổn định ở Biển Đông.

Các đại biểu đều bày tỏ hy vọng về việc ASEAN và Trung Quốc sẽ sớm đạt được Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) và giải quyết các tranh chấp chủ quyền tại Biển Đông dựa trên các cơ sở pháp lý.

Tuy nhiên, các đại biểu cũng đánh giá đây là một giải pháp lâu dài và cũng sẽ gặp rất nhiều cản trở, đòi hỏi sự nỗ lực của các bên liên quan.

Các diễn giả đã đưa ra nhiều luận điểm và góc nhìn đa chiều về tình hình thực tế cũng như kêu gọi các bên liên quan tích cực và thiện chí, không làm phức tạp thêm tình hình Biển Đông.

Hội thảo cũng là dịp để các nhà hoạch định chính sách thảo luận về các giải pháp tốt nhất trong quản lý và làm giảm sự căng thẳng giữa các bên, góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định và hợp tác trong khu vực.