Thứ Hai, 16 tháng 3, 2020
Việt Nam quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ quốc tế mới
Xây dựng một đất nước Việt Nam hùng cường là khát vọng
mãnh liệt của nhân dân ta sau khi đất nước giành được độc lập. Việt Nam đang bước
trên con đường phát triển với một nội lực mạnh mẽ chưa từng có. Việc Việt Nam
trở thành Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020
- 2021 vào ngày 7-6-2019, với số phiếu ủng hộ gần như tuyệt đối (192/193 phiếu)
là sự khẳng định rõ ràng về điều đó. Với kết quả này, Việt Nam - đại diện cho
khối nước trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cùng với các đại diện Đông
Âu, Nam Mỹ, châu Phi, sẽ chính thức đảm nhiệm công việc tại Hội đồng Bảo an
Liên hợp quốc kể từ ngày 1-1-2020.
Một thập niên trước, trong nhiệm kỳ 2008 - 2009, với tư
cách là Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc (E10), Việt Nam
đã chứng tỏ là một quốc gia có trách nhiệm, có năng lực vươn lên để đóng góp
vào Hội đồng Bảo an - một trong 6 cơ quan chính của Liên hợp quốc được giao trọng
trách hàng đầu trong việc duy trì hòa bình, an ninh quốc tế. Năng lực và uy tín
ấy tiếp tục được củng cố khi ngày 7-6-2019, một lần nữa Việt Nam được Đại hội đồng
Liên hợp quốc tín nhiệm bầu vào vị trí E10 nhiệm kỳ 2020 - 2021. Điều này có ý
nghĩa vô cùng to lớn, không chỉ phản ánh sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối
với vị thế của một Việt Nam đổi mới, hội nhập quốc tế, mà còn là sự tin tưởng,
kỳ vọng vào những đóng góp đầy trách nhiệm của Việt Nam đối với hòa bình, an
ninh khu vực và quốc tế trong những năm tới. Việc các nước trong khu vực châu Á
- Thái Bình Dương lựa chọn Việt Nam là ứng viên duy nhất của khu vực vào vị trí
E10 nhiệm kỳ 2020 - 2021 cũng cho thấy:
Thứ nhất, sự ủng hộ và tín nhiệm cao của các nước trong
khu vực đối với Việt Nam - quốc gia có đường lối đối ngoại hòa bình, độc lập, tự
chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế; luôn
mong muốn đóng góp nhiều hơn vào những nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế trong
việc đề cao luật pháp quốc tế và Hiến chương Liên hợp quốc, thúc đẩy vai trò của
Liên hợp quốc cũng như các thể chế đa phương, đặc biệt trong việc duy trì hòa
bình, an ninh quốc tế. Điều này không những khẳng định đường lối đối ngoại đúng
đắn của Đảng và Nhà nước Việt Nam mà còn thể hiện vị thế, uy tín ngày càng cao
của nước ta trên trường quốc tế, giúp Việt Nam có thêm thuận lợi để phát huy
vai trò tại Liên hợp quốc và các tổ chức quốc tế khác, nhằm thực hiện nhiệm vụ
đối ngoại là giữ vững môi trường hòa bình, tạo các điều kiện quốc tế thuận lợi
cho công cuộc xây dựng, phát triển, bảo vệ đất nước.
Thứ hai, vai trò ngày càng tăng của Việt Nam trên mặt trận
thương mại, ngoại giao quốc tế cũng như an ninh khu vực. Từ chỗ bị bao vây, cấm
vận, Việt Nam hiện đã có quan hệ tốt với cả 5 nước Ủy viên thường trực Hội đồng
Bảo an Liên hợp quốc (P5), nòng cốt trong các tổ chức và diễn đàn khu vực, như
Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á -
Thái Bình Dương (APEC), Diễn đàn Hợp tác Á - Âu (ASEM), Tổ chức quốc tế của các
quốc gia nói tiếng Pháp (Francophonie), gắn bó với châu Phi, khu vực Mỹ
La-tinh. Việt Nam cũng trở thành thành viên chính thức của Công ước Cấm vũ khí
hóa học (năm 1998); một trong những nước đầu tiên ký kết Hiệp ước Cấm thử hạt
nhân toàn diện (năm 1996); thành viên của Hội nghị Giải trừ quân bị (năm 1996);
tham gia Lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc ở Nam Xu-đăng (năm 2014)...
Trong những năm gần đây, Việt Nam đã thành công trong việc tổ chức, chủ trì nhiều
sự kiện khu vực và quốc tế quan trọng, như Tuần lễ cấp cao Diễn đàn Hợp tác
kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC, năm 2017), Hội nghị Diễn đàn Kinh tế thế
giới về ASEAN (WEF ASEAN, năm 2018), Hội nghị Thượng đỉnh Mỹ - Triều Tiên lần
thứ hai (tháng 3-2019)... Điều đó cho thấy sự nỗ lực, quyết tâm, trách nhiệm và
khả năng chủ động tham gia dẫn dắt, định hình các cơ chế quốc tế và khu vực,
góp phần nâng cao vai trò và vị thế của đất nước trên trường quốc tế.
Thứ ba, Việt Nam là một quốc gia được tin cậy khi luôn
tôn trọng luật pháp quốc tế nói chung, trong đó có Luật Biển năm 1982. Việt Nam
đã tích cực tham gia vào quá trình thương lượng xây dựng Công ước Liên hợp quốc
về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982) và có nhiều nỗ lực trong việc thực thi Công
ước. Trước khi UNCLOS 1982 ra đời, Việt Nam đã tích cực vận dụng những quy định
liên quan của luật pháp quốc tế để xây dựng các văn bản pháp luật trong nước về
biển. Năm 1977, Việt Nam đã ban hành “Tuyên bố của Chính phủ về các vùng biển
Việt Nam”, trong đó xác lập vùng đặc quyền kinh tế rộng 200 hải lý, không chỉ
giới hạn trong quyền đánh bắt cá mà còn bao gồm các quyền chủ quyền và quyền
tài phán khác. Tuyên bố này được đưa ra khi UNCLOS 1982 đang được xây dựng, phản
ánh xu thế được đa số các nước ủng hộ tại Hội nghị Luật Biển lần thứ ba của
Liên hợp quốc kéo dài từ năm 1973 đến 1982, thể hiện sự đóng góp của Việt Nam
vào quá trình pháp điển hóa tiến bộ luật biển quốc tế. Với Tuyên bố này, Việt
Nam cùng với các quốc gia khác, như Kê-ni-a, Mi-an-ma, Cu-ba, Y-ê-men,
Đô-mi-ni-ca, Goa-tê-ma-la, Ấn Độ, Pa-ki-xtan, Mê-hi-cô, Xây-sen được coi là những
quốc gia tiên phong trong việc đưa khái niệm vùng đặc quyền kinh tế trở thành
khái niệm có giá trị tập quán và sau này trở thành một nội dung quan trọng của
UNCLOS 1982. Việt Nam luôn coi trọng và kỳ vọng vào một trật tự pháp lý mới về
biển và đại dương(1). Tham gia E10 là cơ hội tốt để Việt Nam lên tiếng, bày tỏ
những quan ngại của mình đối với các vấn đề liên quan đến những tranh chấp trên
Biển Đông và luật hàng hải quốc tế; thể hiện khả năng cũng như đóng góp của
mình đối với an ninh hàng hải và sự ổn định trong khu vực vì hòa bình, an ninh
và phát triển.
Bên cạnh những thuận lợi trên, khi đảm nhiệm vị trí E10
nhiệm kỳ 2020 - 2021, Việt Nam cũng phải đối mặt với không ít thách thức, như cục
diện thế giới thay đổi khá nhiều so với 10 năm trước đây; khối lượng công việc
của Hội đồng Bảo an gia tăng đáng kể; chương trình nghị sự ngày càng dày đặc;
các cuộc họp tham vấn và công khai cũng kéo dài hơn so với trước đây, cùng với
việc các thành viên thường trực Hội đồng Bảo an có nhiều nhân lực và kinh nghiệm
hơn... Đây sẽ là những thách thức đối với Việt Nam về việc chuẩn bị trước nội
dung đối với các vấn đề dự kiến sẽ họp trong giai đoạn 2020 - 2021. Hơn nữa, việc
các nước thành viên thường trực Hội đồng Bảo an sử dụng quyền phủ quyết cũng có
thể làm cản trở tiến trình đạt được kết quả chung về một vấn đề nào đó. Sự bất
đồng giữa các nước thành viên Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc cũng sẽ là một
thách thức đối với các nước E10 nói chung và Việt Nam nói riêng khi tham gia Hội
đồng Bảo an và đảm nhiệm vị trí Chủ tịch khi phải chủ trì hoặc bày tỏ lập trường
về các vấn đề bị chia rẽ giữa các nước P5, trong đó có các nước là đối tác chiến
lược, đối tác toàn diện của Việt Nam.
Có thể nói, giai đoạn 2020 - 2021 là khoảng thời gian
quan trọng nhưng cũng đầy áp lực đối với Việt Nam khi ở cả cấp độ khu vực và
toàn cầu đều tồn tại nhiều vấn đề khó khăn. Việt Nam trở thành Ủy viên không
thường trực Hội đồng Bảo an đồng thời sẽ đảm nhiệm vai trò Chủ tịch luân phiên
của ASEAN. Do đó, Việt Nam sẽ có trách nhiệm hết sức nặng nề, không những phải
thể hiện được vai trò, năng lực trên trường quốc tế mà còn ở cả khu vực, đóng
góp vào việc giải quyết những thách thức chung của khu vực và thế giới. Tuy
nhiên, những thách thức đó cũng chính là cơ hội giúp Việt Nam có thể phát huy
hơn nữa vai trò cầu nối giữa Liên hợp quốc với các cơ chế khu vực tại châu Á -
Thái Bình Dương, cũng như thể hiện sức bật mới trong vai trò nòng cốt, dẫn dắt
hoặc hòa giải tại các diễn đàn, tổ chức đa phương có tầm quan trọng chiến lược
đối với đất nước.
Việt Nam trở thành Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo
an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020 - 2021 là một dấu mốc có ý nghĩa hết sức quan trọng
trong quá trình triển khai Nghị quyết Đại hội XII của Đảng, định hướng công tác
đối ngoại đa phương là “Chủ động tham gia và phát huy vai trò tại các cơ chế đa
phương, đặc biệt là ASEAN và Liên hợp quốc” và Chỉ thị số 25-CT/TW, ngày
8-8-2018, của Ban Bí thư về đẩy mạnh, nâng tầm đối ngoại đa phương đến năm
2030, trong đó đề ra những mục tiêu, quan điểm chỉ đạo và nhiệm vụ, giải pháp
chủ yếu trong hơn 10 năm tới trên tất các lĩnh vực(2).
Mặc dù hòa bình, hợp tác và phát triển là xu thế chủ đạo
nhưng thế giới vẫn tiếp tục phải đối mặt với nhiều thách thức về hòa bình và an
ninh. Chiến tranh, xung đột, khủng bố, đói nghèo và chậm phát triển vẫn là những
mối đe dọa thường trực ở nhiều khu vực. Sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân tộc, dân
túy, cạnh tranh địa - chính trị giữa các nước lớn... đang tác động tiêu cực đến
môi trường an ninh và phát triển của các quốc gia. Từng trải qua những năm dài
chiến tranh, Việt Nam hiểu rất rõ giá trị của hòa bình. Việt Nam có kinh nghiệm,
khả năng và đã chuẩn bị sẵn sàng để tham gia thúc đẩy giải quyết các vấn đề hòa
bình, an ninh quốc tế trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế và
Hiến chương Liên hợp quốc.
Từ năm 2010, ngay sau khi kết thúc và đảm nhiệm thành
công vai trò E10 nhiệm kỳ 2008 - 2009, Việt Nam đã nộp đơn ứng cử vào vị trí
E10 nhiệm kỳ 2020 - 2021. Để đạt được số phiếu ủng hộ cao nhất, trong suốt 10
năm qua, Việt Nam đã tích cực triển khai kế hoạch vận động rộng khắp dưới nhiều
hình thức, đặc biệt là việc đưa kế hoạch vận động vào nội dung trao đổi, làm việc
của lãnh đạo cấp cao của Đảng, Nhà nước ta với lãnh đạo cấp cao các nước trong
những cuộc tiếp xúc, chuyến thăm, tham dự hội nghị quốc tế... Việt Nam cũng
tích cực vận động, duy trì trao đổi, tham vấn thường xuyên với các nước thành
viên Hội đồng Bảo an ở các cấp, tại Niu Oóc và thủ đô các nước (đặc biệt với
Nga, Trung Quốc), tạo được mối quan hệ hợp tác tin cậy, thẳng thắn (với Mỹ,
Anh, Pháp...).
Trong 10 năm qua, thông qua Liên hợp quốc, Việt Nam đã giới
thiệu một cách có hiệu quả để các nước hiểu rõ hơn đường lối đối ngoại độc lập,
tự chủ, vì hòa bình, hợp tác và phát triển; là bạn và đối tác tin cậy, thành
viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế, cũng như những thành tựu toàn diện
trong công cuộc đổi mới của Việt Nam. Việt Nam cũng đã tích cực tham gia các hoạt
động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc. Tháng 10-2018, lần đầu tiên Việt Nam cử
63 sĩ quan tham gia Bệnh viện dã chiến cấp II ở Nam Xu-đăng; đồng thời, thể hiện
cam kết mạnh mẽ sẽ tiếp tục tham gia các lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên hợp
quốc. Việt Nam cũng tham gia Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc giai đoạn 2014 -
2016. Cuối năm 2018, Việt Nam trúng cử vào Ủy ban của Liên hợp quốc về Luật
Thương mại quốc tế (UNCITRAL). Vai trò mới này của Việt Nam là minh chứng rõ
nét cho thấy sự cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong hội nhập với cộng đồng quốc
tế trên nhiều lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực thương mại. Tất cả những điều này
đã giúp các nước có cái nhìn toàn diện về một Việt Nam tích cực, chủ động, có
trách nhiệm và khả năng tham gia đóng góp vào công việc chung của Liên hợp quốc.
Trên cơ sở những kinh nghiệm tích lũy được trong hoạt động
ngoại giao đa phương nhiều năm qua, nhất là những bài học kinh nghiệm trên các
phương diện có được từ quá trình tham gia vị trí E10 (nhiệm kỳ 2008 - 2009), Việt
Nam đã sớm có các bước chuẩn bị cần thiết để có thể hoàn thành trọng trách,
tham gia đóng góp tích cực, chủ động, toàn diện hơn nữa trên các vấn đề sẽ được
đưa ra thảo luận tại Hội đồng Bảo an, nhiệm kỳ 2020 - 2021.
Việt Nam luôn chủ động hội nhập quốc tế, tham gia các hoạt
động quốc tế đa phương, chuẩn bị các điều kiện về pháp lý, tổ chức, nhân lực và
điều kiện vật chất để tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc_Ảnh: news.zing.vn
Các ưu tiên cần được triển khai
Để góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng Bảo
an Liên hợp quốc, thúc đẩy đối thoại nhằm góp phần tìm kiếm các giải pháp hòa
bình cho các cuộc xung đột, đưa tiếng nói của các nước nhỏ vào hoạt động của cơ
quan này, các ưu tiên được Việt Nam đặc biệt nhấn mạnh trong lần thứ hai trúng
cử vào E10, bao gồm:
Thứ nhất, ngăn ngừa xung đột, ngoại giao phòng ngừa, giải
quyết hòa bình tranh chấp và thúc đẩy thực hiện Chương VI của Hiến chương Liên
hợp quốc; cải cách phương pháp làm việc của Hội đồng Bảo an, tăng cường vai trò
của các tổ chức khu vực.
Thứ hai, đề xuất, thúc đẩy những sáng kiến nhằm đóng góp
vào việc ra quyết định về các vấn đề quan trọng của thế giới. Tăng cường hơn nữa
vai trò của chủ nghĩa đa phương, mong muốn thúc đẩy chủ nghĩa đa phương, tôn trọng
luật pháp quốc tế, giải quyết những vấn đề toàn cầu, vấn đề liên quan đến hòa
bình, an ninh. Ưu tiên bảo vệ thường dân, các kết cấu hạ tầng thiết yếu trong
xung đột vũ trang. Một nội dung khác mà Việt Nam cam kết ưu tiên là giải quyết
hậu quả xung đột, nhất là xử lý vật liệu nổ/bom mìn còn sót lại, phục vụ tái
thiết và phát triển kinh tế - xã hội. Ngoài ra, Việt Nam cũng dành ưu tiên cho
các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc.
Thứ ba, theo sát Chương trình nghị sự 2030 của Liên hợp
quốc và các Mục tiêu phát triển bền vững, như xử lý các vấn đề môi trường, đề cao
tiếng nói của người nông dân và ngư dân; cam kết thúc đẩy đối thoại và hợp tác,
nhằm phòng ngừa xung đột, giải quyết hòa bình các tranh chấp quốc tế.
Thứ tư, phát huy vai trò của Việt Nam với cương vị ủy
viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc nhiệm kỳ 2020 - 2021, đồng
thời là Chủ tịch ASEAN năm 2020 trong việc thúc đẩy tăng cường hợp tác giữa
Liên hợp quốc với các tổ chức khu vực, tiểu khu vực, bao gồm ASEAN. Thế giới
cũng kỳ vọng Việt Nam đóng vai trò tích cực trong việc giải quyết vấn đề hạt
nhân trên bán đảo Triều Tiên, vấn đề cộng đồng người tị nạn ở Mi-an-ma trong
khuôn khổ diễn đàn khu vực cũng như quốc tế.
Thứ năm, đối với các hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên
hợp quốc, thực hiện chủ trương tích cực, chủ động hội nhập quốc tế, tham gia
các hoạt động quốc tế đa phương, Việt Nam đã chuẩn bị các điều kiện về pháp lý,
tổ chức, nhân lực và điều kiện vật chất để tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình
của Liên hợp quốc. Ngay từ năm 2014, Việt Nam đã thành lập Trung tâm huấn luyện
gìn giữ hòa bình của Việt Nam (nay là Cục Gìn giữ hòa bình Việt Nam) có nhiệm vụ
“nghiên cứu, tham mưu, đào tạo, huấn luyện, chuẩn bị và triển khai lực lượng,
chỉ huy và điều hành toàn bộ lực lượng tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình Liên
hợp quốc của Quân đội nhân dân Việt Nam”. Việt Nam cũng đã liên kết với nhiều
quốc gia trong lĩnh vực gìn giữ hòa bình nhằm hợp tác, trao đổi chuyên môn,
kinh nghiệm, mở lớp tập huấn... Thông qua hoạt động đa phương này, Việt Nam
cũng nhận được sự quan tâm, hỗ trợ về trang thiết bị, kinh tế, đào tạo nguồn
nhân lực... đối với hoạt động gìn giữ hòa bình. Đây cũng là những hoạt động hợp
tác rất thiết thực, bổ ích nhằm chia sẻ những kinh nghiệm góp phần trang bị cho
những chiến sĩ “mũ nồi xanh” Việt Nam kiến thức, kỹ năng cần thiết để hoàn
thành nhiệm vụ tại Phái bộ Liên hợp quốc. Năm 2015, trong chuyến thăm Việt Nam,
Tổng Thư ký Liên hợp quốc Ban Ki-mun đã khẳng định: “Đối với kết quả mà sĩ quan
Việt Nam đã làm trong lĩnh vực hoạt động gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, tôi chỉ
có một từ để nói, đó là “Tuyệt vời!”.
Mặc dù đây là thời điểm để chúng ta chia sẻ kinh nghiệm với
cộng đồng quốc tế, nhưng Việt Nam cần luôn giữ cho mình một tư thế rộng mở, sẵn
sàng học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác trong khu vực cũng như trên thế
giới. Ngoài ra, Việt Nam phải có sự phối hợp tốt với các nước thường trực và
không thường trực khác của Hội đồng Bảo an để tạo sự đồng thuận tốt nhất, bên cạnh
đó cũng cần thể hiện quan điểm của mình trong các vấn đề mà Hội đồng Bảo an bàn
thảo như tất cả các nước thành viên khác. Giải quyết các vấn đề về an ninh phải
tôn trọng luật pháp quốc tế, đó là mục đích cao nhất mà Việt Nam muốn đóng góp
vào Hội đồng Bảo an.
Có thể nói, cơ hội đưa Việt Nam lên một vị thế mới, tầm
cao mới đang trải rộng phía trước, dù thách thức vẫn còn nhiều. Với những kinh
nghiệm đã có từ nhiệm kỳ 2008 - 2009, cộng với sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế
và quyết tâm của mình, Việt Nam với cương vị Ủy viên không thường trực Hội đồng
Bảo an Liên hợp quốc, nhiệm kỳ 2020 - 2021, hoàn toàn có đủ khả năng hoàn thành
tốt nhiệm vụ quốc tế mới, đáp ứng sự tin tưởng và kỳ vọng của tất cả các nước
đã ủng hộ và bỏ phiếu cho mình./.
Comments[ 0 ]
Đăng nhận xét